W dniu 18 czerwca 2026 r. polski Sąd Najwyższy został przyjęty do grona członków instytucjonalnych Europejskiego Instytutu Prawa (ELI). Z inicjatywą wstąpienia do ELI wystąpiła w 2025 r. Pierwsza Prezes Sądu Najwyższego dr hab. Małgorzata Manowska.
Europejski Instytut Prawa jest niezależną, demokratyczną organizacją członkowską, zrzeszającą wybitnych założycieli. Organizacja została utworzona jako „Association Internationale Sans But Lucratif" (AISBL) zgodnie z prawem belgijskim w dniu 1 czerwca 2011 r. Instytut ELI zainspirowany działalnością Amerykańskiego Instytutu Prawa (ALI), założonego w 1923 r., realizuje podobny cel w europejskim kontekście prawnym.
Misją ELI jest badanie i stymulowanie rozwoju prawa europejskiego w kontekście globalnym. Instytut organizuje swoją pracę w oparciu o projekty, które mogą mieć charakter długoterminowy lub stanowić reakcję na pojawiające się zmiany legislacyjne, obejmując wszystkie gałęzie prawa – materialne i procesowe, publiczne i prywatne.
Cele i zakres działania ELI są jednak szersze, stąd współpraca z takimi instytucjami jak Międzynarodowy Instytut Ujednolicenia Prawa Prywatnego (UNIDROIT), American Law Institute (ALI), czy Kanadyjska Konferencja ds. Ujednolicenia Prawa (ULCC). Ponadto utrzymuje bliskie relacje robocze z europejskimi ustawodawcami, krajowymi ministerstwami sprawiedliwości, kluczowymi organizacjami pozarządowymi oraz innymi podmiotami z poszczególnych sektorów.
Instytut ELI działa przede wszystkim z własnej inicjatywy, ale jest również konsultowany przez organy europejskie, międzynarodowe i krajowe. Jego integracyjne podejście obejmuje szerokie konsultacje w ramach sieci liczącej około 1800 członków indywidualnych i 180 członków instytucjonalnych.
Do znaczących członków instytucjonalnych należą: Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE), Agencja Praw Podstawowych Unii Europejskiej (FRA), Organizacja Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie (OBWE), Haskie Stowarzyszenie Prawa Prywatnego Międzynarodowego (HCCH), kilka europejskich sądów najwyższych, najwyższych sądów administracyjnych i konstytucyjnych, kancelarie prawne, wydziały prawnicze oraz stowarzyszenia zawodowe, w tym: Międzynarodowe Stowarzyszenie Prawników (IBA), Rada Izb Adwokackich i Stowarzyszeń Prawniczych Europy (CCBE), Rada Notariatów Unii Europejskiej (CNUE), Europejska Sieć Rad Sądownictwa (ENCJ), Europejska Sieć Szkolenia Sądowego (EJTN), Sieć Prezesów Sądów Najwyższych Unii Europejskiej oraz Europejska Organizacja Konsumentów (BEUC).
Członkowie indywidualni Instytutu reprezentują szerokie i zróżnicowane spektrum środowiska prawniczego, obejmujące praktyków z adwokatury, sądownictwa, środowiska akademickiego oraz różnych innych zawodów prawniczych. Ta różnorodność odzwierciedla bogatą mozaikę tradycji prawnych, dyscyplin i struktur zawodowych występujących w całej Europie i poza nią. Członkowie indywidualni ELI cieszą się powszechnym szacunkiem i należą do nich wybitne osobistości: prezesi sądów zarówno ponadnarodowych, jak i krajowych.
Obserwatorami Instytutu są m.in.: Parlament Europejski, Międzynarodowy Instytut Ujednolicenia Prawa Prywatnego (UNIDROIT), Komisja Narodów Zjednoczonych ds. Międzynarodowego Prawa Handlowego (UNCITRAL) oraz liczne sądy najwyższe.
Pod auspicjami Instytutu prowadzone są liczne projekty badawcze, a wyniki zakończonych projektów są publikowane. Obecnie w toku są projekty dotyczące m.in. jurysdykcji w sprawach karnych, postępowania administracyjnego w Unii Europejskiej, fundacji europejskich, prawa autorskiego, prawa upadłościowego, międzynarodowych zasad procedury cywilnej.
Dzięki swojemu integracyjnemu podejściu ELI wywarło wymierny wpływ na ustawodawstwo zarówno na szczeblu europejskim, jak i krajowym. Jego działalność wpływa na praktykę prawniczą i politykę prawną, oddziałując na życie milionów ludzi w całej Europie i poza nią.
Statut Europejskiego Instytutu Prawa (ELI)