Korzystając ze swoich konstytucyjnych kompetencji, Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego dr hab. Małgorzata Manowska skierowała w dniu 20 stycznia 2026 r. do Trybunału Konstytucyjnego wniosek o zbadanie zgodności z ustawą zasadniczą takiego rozumienia przepisów ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym (Dz. U. z 2024 r. poz. 622 ze zm.), ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 334 ze zm.) oraz ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), które zakłada, że akty urzędowe Prezydenta RP dotyczące obsady stanowisk w wymiarze sprawiedliwości wymagają dla swojej ważności podpisu (kontrasygnaty) Prezesa Rady Ministrów.
W pierwszej kolejności została zaskarżona norma prawna wynikająca z przepisów ustawy o Sądzie Najwyższym, która uzależnia od podpisu Prezesa Rady Ministrów ważność wyznaczenia przez Prezydenta RP sędziego Sądu Najwyższego na przewodniczącego Zgromadzenia Ogólnego Sędziów Sądu Najwyższego dokonującego wyboru kandydatów na stanowisko Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego. Wskazane wyznaczenie jest konieczne w sytuacji, gdy przewodniczenie obradom przez Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego nie jest możliwe lub gdy zgłoszono jego kandydaturę, w przeciwnym razie urzędujący Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego z mocy prawa przewodniczy obradom Zgromadzenia.
Ponieważ powyższe zasady wyboru kandydatów na stanowisko Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego stosuje się odpowiednio do wyborów kandydatów na Prezesa Sądu Najwyższego kierującą pracą izby, sformułowane we wniosku zarzuty dotyczą też wymogu uzyskania kontrasygnaty dla wyznaczania sędziego Sądu Najwyższego na przewodniczącego zgromadzenia sędziów izby Sądu Najwyższego, które dokonuje wyboru kandydatów na stanowisko Prezesa Sądu Najwyższego kierującego pracą izby (również Izby Odpowiedzialności Zawodowej). Kwestionowane we wniosku rozumienie przepisów uniemożliwia bowiem dokonanie wyboru kandydatów na stanowisko Prezesa Sądu Najwyższego kierującego pracą Izby Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, które pozostaje nieobsadzone od dnia 3 września 2024 r.
W złożonym wniosku podważone zostało również takie rozumienie przepisów, zgodnie z którym kontrasygnata Prezesa Rady Ministrów jest wymagana w przypadku powierzenia sędziemu Sądu Najwyższego przez Prezydenta RP kierowania Sądem Najwyższym w razie zwolnienia stanowiska Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego. To samo odnosi się do przepisów regulujących powierzenie sędziemu Sądu Najwyższego kierowania pracą izby w przypadku zwolnienia stanowiska Prezesa Sądu Najwyższego.
Ponadto złożony wniosek obejmuje kwestię wymogu kontrasygnaty przy wyznaczaniu przez Prezydenta RP sędziów Sądu Najwyższego do orzekania w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej Sądu Najwyższego, a także przy mianowaniu asesorów sądowych w sądach powszechnych oraz wojewódzkich sądach administracyjnych.