W dniu 9 kwietnia 2026 r. na Uniwersytecie Europejskim w Rzymie odbyła się konferencja z udziałem polskich i włoskich przedstawicieli nauki, poświęcona prawnym aspektom macierzyństwa zastępczego. W wydarzeniu Sąd Najwyższy RP reprezentowali: Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego dr hab. Małgorzata Manowska, sędzia Sądu Najwyższego dr hab. Joanna Lemańska oraz sędzia Sądu Najwyższego dr hab. Aleksander Stępkowski, którzy wystąpili w charakterze prelegentów, a także Szef Kancelarii Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego dr Anna Guzik. Konferencja została zorganizowana przez Uniwersytet Europejski w Rzymie we współpracy z Centrum Studiów Rosario Livatino.
Wśród włoskich prelegentów była m.in. Eugenia Maria Roccella, minister odpowiedzialna za sprawy rodziny, która zaprezentowała szerszą refleksję nad ochroną dzieci urodzonych w wyniku surogacji, wskazując na potrzebę uznania godności zarówno kobiet uczestniczących w tej praktyce, jak i dzieci, których ona dotyczy.
Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego dr hab. Małgorzata Manowska wygłosiła wykład pt. „Cywilistyczne aspekty macierzyństwa zastępczego – wybrane zagadnienia", w którym omówiła ocenę prawną macierzyństwa zastępczego w polskim porządku prawnym, a następnie sposoby reagowania prawa na konkretne przypadki. Sędzia Sądu Najwyższego dr hab. Joanna Lemańska w wykładzie pt. „Administracyjne aspekty macierzyństwa zastępczego – wybrane zagadnienia" skupiła się na konsekwencjach odejścia od zasady
mater semper certa est (matka jest zawsze pewna). Z kolei sędzia Sądu Najwyższego dr hab. Aleksander Stępkowski w wykładzie pt. „Macierzyństwo zastępcze jako współczesne zjawisko kulturowe oraz związane z nim wyzwania prawne" przedstawił surogację jako zjawisko kulturowe, dające wyraz ponowoczesnemu dążeniu do przełamywania naturalnych uwarunkowań ludzkiej prokreacji przy pomocy rozwiązań technicznych.
Konferencja stanowiła platformę do międzynarodowej wymiany poglądów na temat, który na poziomie normatywnym obejmuje kompetencje wielu dziedzin, a na poziomie praktyki wykracza poza granice państw, ze względu na częste korzystanie z tej procedury w krajach innych niż państwa pochodzenia osób zlecających. Państwa, w których macierzyństwo zastępcze jest zakazane (do których należą m.in. Włochy i Polska), stając wobec „faktu dokonanego" za granicą, zmuszone są mierzyć się ze złożonymi problemami prawa karnego, cywilnego, administracyjnego oraz prawa dotyczącego nieletnich.
W podsumowaniu konferencji prof. Mauro Ronco, Prezes Centrum Studiów Livatino podkreślił, że macierzyństwo zastępcze poważnie narusza fundamentalne zasady konstytucyjne właściwe państwu prawa.
W ramach wizyty we Włoszech odbyło się też w dniu 7 kwietnia 2026 r. spotkanie sędziego Sądu Najwyższego Aleksandra Stępkowskiego z przedstawicielami Włoskiej Consiglio Superiore della Magistratura, będącej odpowiednikiem Krajowej Rady Sądownictwa. Włoską radę reprezentowała dr Daniela Bianchini, członek Consiglio Superiore della Magistratura, której towarzyszył adwokat Angelo Salvi. Podczas spotkania wymieniono się informacjami na temat wyzwań stojących przed włoskim i polskim wymiarem sprawiedliwości. Szczególną uwagę poświęcono niedawnemu referendum we Włoszech, które dotyczyło zmian w funkcjonowaniu Consiglio Superiore della Magistratura i relacjom między parlamentem i sądownictwem, jak również kontrowersjom wokół trwających wyborów sędziów do Krajowej Rady Sądownictwa w Polsce.
