Sąd Najwyższy w składzie połączonych Izb: Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych odstąpił od zasady prawnej sformułowanej przez skład siedmiu sędziów Izby Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z 24 września 2025 r., sygn. akt III PZP 1/25, i podjął uchwałę, w myśl której:
1. Żaden sąd lub inny organ władzy publicznej nie jest uprawniony do uznania orzeczenia Sądu Najwyższego za niebyłe i pominięcia jego skutków, nawet jeśli miałoby to nastąpić z odwołaniem się do prawa Unii Europejskiej.
2. Rzeczpospolita Polska nie przekazała organom Unii Europejskiej lub jakiejkolwiek innej organizacji międzynarodowej kompetencji do stanowienia norm regulujących organizację i funkcjonowanie krajowego wymiaru sprawiedliwości, ani do określania zakresu, w którym mogą być one stosowane. Kompetencje te przysługują wyłącznie konstytucyjnym organom Rzeczypospolitej Polskiej i nie podlegają przekazaniu na podstawie art. 90 ust. 1 Konstytucji RP, w konsekwencji nie znajduje w tym zakresie zastosowania art. 91 ust. 2 i 3 w zw. z art. 87 Konstytucji RP.
Podjęcie uchwały w składzie połączonych Izb zostało zainicjowane postanowieniem Sądu Najwyższego z 15 października 2025 r., II NSNc 192/24, w którym przedstawiono zagadnienie prawne mające na celu dokonanie wiążącego wszystkie składy sędziowskie Sądu Najwyższego rozstrzygnięcia odnośnie do skuteczności orzeczeń Sądu Najwyższego w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych, uchylających orzeczenia sądów powszechnych i przekazujących sprawę do ponownego rozpoznania w wyniku przeprowadzonej kontroli nadzwyczajnej, przez skład z udziałem sędziego powołanego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym obecnie obowiązującymi przepisami ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa (u.KRS).
Sąd Najwyższy w składzie dwóch połączonych Izb uznał, że odstąpienie od poglądu wyrażonego w uchwale III PZP 1/25 jest konieczne dla zapewnienia poszanowania Konstytucji RP oraz zobowiązań Rzeczpospolitej Polskiej wynikających z art. 19 ust. 1 zd. 2 TUE. Pozbawiając mocy wiążącej uchwałę III PZP 1/25, Sąd Najwyższy podkreślił, że Rzeczpospolita Polska może przekazać Unii Europejskiej kompetencje w niektórych sprawach i w tym zakresie zasada pierwszeństwa prawa UE znajduje zastosowanie. Jednak sposób zorganizowania organów wymiaru sprawiedliwości należy do materii, w której państwa członkowskie – w tym również Rzeczpospolita Polska – nie przekazały kompetencji Unii Europejskiej, a zatem obszarów, w których – zgodnie z art. 5 TUE – to nie Unia, ale państwa członkowskie posiadają wyłączne kompetencje prawodawcze. Orzeczenia TSUE wydane poza zakresem kompetencji przekazanych (ultra vires), naruszają art. 6 TUE i godzą w stabilność konstytucyjną państw członkowskich. Nie wywołują tym samym skutków właściwych dla orzeczeń TSUE w obszarach regulacji, które państwa członkowskie przekazały Unii Europejskiej (kompetencje przekazane) i które nie budzą kontrowersji.
Sąd Najwyższy zwrócił również uwagę, że przyznanie Sejmowi RP kompetencji do wyboru sędziów do składu KRS nie może stanowić naruszenia unormowań konstytucyjnych, bowiem z Konstytucji RP nie wynika sposób wyboru części sędziowskiej KRS, a akt ten w tym zakresie przyznaje wyłączną kompetencję ustawodawcy zwykłemu (co potwierdził wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 25 marca 2019 r., K 12/18). Nie można zatem racjonalnie formułować zastrzeżeń odnośnie do prawidłowości obsadzenia stanowisk sędziów Sądu Najwyższego względem osób powołanych na podstawie wniosków KRS działającej w oparciu o obecnie obowiązującą u.KRS.
Sąd Najwyższy podkreślił, że pozostawienie w obrocie prawnym uchwały III PZP 1/25 prowadziłoby do uniemożliwienia w wielu obszarach stosowania norm prawa unijnego. Dotyczyło to zwłaszcza prawa konsumenckiego oraz prawa pracy. Jedynie zapewnienie pełnej skuteczności orzeczeniom Sądu Najwyższego zapadającym w toku kontroli nadzwyczajnej w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych, pozwala wywiązywać się należycie ze zobowiązań Rzeczypospolitej Polskiej, wynikających z art. 19 ust. 1 zd. 2 TUE.
Uchwała połączonych Izb Sądu Najwyższego: Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z uzasadnieniem (sygn. akt I NZP 7-25)
Uchwała połączonych Izb Sądu Najwyższego: Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 3 grudnia 2025 r. (sygn. akt I NZP 7/25)