POSTANOWIENIE
Dnia 24 lutego 2026 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Andrzej Stępka
po rozpoznaniu w dniu 24 lutego 2026 r. na posiedzeniu bez udziału stron
w sprawie M. M. i D. S.
wniosków obrońców skazanych o wstrzymanie wykonania
wyroku Sądu Apelacyjnego w Katowicach
z dnia 29 kwietnia 2025 r., sygn. akt II AKa 96/24,
zmieniającego wyrok Sądu Okręgowego w Katowicach
z dnia 7 sierpnia 2023 r., sygn. akt V K 125/22,
na podstawie art. 532 § 1 k.p.k. a contrario
p o s t a n o w i ł
wniosków nie uwzględnić.
UZASADNIENIE
Kasacje od wyroku Sądu odwoławczego wnieśli obrońcy w/w skazanych, którzy zarzucili rażące naruszenie szeregu przepisów prawa procesowego i materialnego, nadto obrońca skazanego D. S. podniósł uchybienie z art. 17 § 1 pkt 6 k.p.k. wobec przedawnienia karalności przestępstwa skarbowego przypisanego temu skazanemu. W konkluzji obu skarg zawarto wnioski o wstrzymanie wykonania orzeczenia argumentując, że za ich uwzględnieniem przemawia fakt, iż wykonanie wyroku w chwili obecnej powodowałoby dla skazanych oraz ich rodzin nieodwracalne i niepowetowane skutki. Obydwaj skarżący podkreślili wagę i charakter postawionych zarzutów, które w ich przekonaniu wskazują na wysokie prawdopodobieństwo uwzględnienia kasacji.
W przypadku skazanego M. M. dodatkowo powołano się na jego trudną sytuację osobistą i rodzinną. Skazany, który sam ma problemy zdrowotne, opiekuje się matką w podeszłym wieku wymagającą opieki. Nadto szeroko opisano w skardze problemy finansowe i materialne tego skazanego.
Sąd Najwyższy stwierdza, że wnioski nie zasługują na uwzględnienie.
Wstrzymanie wykonania orzeczenia w związku z wniesieniem kasacji wchodzi w grę wyjątkowo, w razie zaistnienia szczególnych okolicznościach, a to z tego względu, że kontrola kasacyjna dotyczy prawomocnego wyroku sądu odwoławczego, a więc wyroku objętego domniemaniem trafności zawartych w nim rozstrzygnięć, które podlegają bezzwłocznemu wykonaniu. Zgodnie z regułą wyrażoną w art. 9 § 1 k.k.w. postępowanie wykonawcze wszczyna się bezzwłocznie, gdy orzeczenie stało się wykonalne, a wyrok - w myśl art. 9 § 2 k.k.w. - staje się wykonalny z chwilą jego uprawomocnienia. Jak wielokrotnie podkreślano w orzecznictwie Sądu Najwyższego, instytucja wstrzymania wykonania wyroku określona w art. 532 § 1 k.p.k. ma charakter wyjątkowy, a potrzeby jej zastosowania nie może uzasadniać sama czynność wniesienia kasacji. Potrzeba ta aktualizuje się dopiero wówczas, gdy niezależnie od przyszłego rozstrzygnięcia co do zasadności skargi kasacyjnej już wcześniej można stwierdzić zaistnienie istotnych powodów do uznania słuszności tej kasacji, bądź też wówczas, gdy strona wykaże odrębnie istnienie szczególnych okoliczności powodujących, że wykonywanie lub wykonanie orzeczenia pociągałoby za sobą wyjątkowo dolegliwe i w zasadzie nieodwracalne skutki (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 25 maja 2023 r., IV KK 105/23, LEX nr 3567070; z dnia 8 lutego 2022 r., II KO 111/21, LEX nr 3305890).
W odniesieniu do zarzutu kasacji obrońcy skazanego D. S. podnoszącego wystąpienie bezwzględnej podstawy odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k. w zw. z art. 17 § 1 pkt 6 k.p.k., trzeba wskazać, że dla uwzględnienia wniosku o wstrzymanie wykonania prawomocnego wyroku prawdopodobieństwo uwzględnienia kasacji (konkretnego zarzutu) musiałoby być niemal zbliżone do pewności. Wprawdzie ranga tego uchybienia jest poważna, lecz jego zaistnienie nie jest jednoznaczne i na tyle oczywiste, by badanie sprawy przez pryzmat przesłanek określonych w art. 532 § 1 k.p.k. przesądzało o konieczności przełamania reguły bezzwłocznego wykonania prawomocnego wyroku. Kwestia ewentualnego wystąpienia omawianego uchybienia wymaga gruntownej analizy akt sprawy w kontekście podniesionych zarzutów.
Co do pozostałych zarzutów obu skarg, dotyczących innego rażącego naruszenia prawa, to brak możliwości uznania na tym etapie, jeszcze przed merytorycznym rozpoznaniem sprawy, że wskazują one na tak poważne błędy w kontroli apelacyjnej, iż powinny prowadzić do uchylenia wyroku Sądu odwoławczego. Przedmiotem rozważań związanych z oceną przez Sąd Najwyższy zasadności złożonego w trybie art. 532 § 1 k.p.k. wniosku o wstrzymanie wykonania orzeczenia nie może być przecież całościowa ocena trafności i zasadności podniesionych w kasacji zarzutów, gdyż ta może zostać rozstrzygnięta dopiero w trakcie merytorycznego rozpoznawania nadzwyczajnego środka zaskarżenia.
Sąd Najwyższy nie neguje trudnej sytuacji rodzinnej i osobistej skazanych, jednakże okoliczności te mogą być wzięte pod uwagę w razie skorzystania przez nich z instytucji prawa karnego wykonawczego. Innymi słowy, tego rodzaju sytuacja może być ewentualnie podstawą do ubiegania się o odroczenie wykonania orzeczonych kar lub udzielenie przerwy w jej odbywaniu w przypadku osadzenia w zakładzie karnym (art. 150 k.k.w., art. 151 k.k.w. i art. 153 k.k.w.)
Rozstrzygnięcie wniosku złożonego w oparciu o przepis art. 532 § 1 k.p.k. nie stanowi swego rodzaju prejudykatu w postępowaniu kasacyjnym, dlatego też w żaden sposób nie rzutuje ono na kierunek przyszłego rozstrzygnięcia odnośnie do kasacji. Nie oznacza zatem, że procesowo niedopuszczalne jest w przyszłości uznanie zarzutów podniesionych w kasacjach za oczywiście zasadne.
Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy orzekł jak na wstępie.
[J.J.]
[r.g.]