Zgodnie z dyspozycją art. 67 § 3 k.k. w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 lipca 2015 r., zmienionym następnie ustawą z dnia 11 marca 2016 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania karnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2016 r. poz. 437) sąd, umarzając warunkowo postępowanie karne, nakłada na sprawcę obowiązek naprawienia szkody w całości albo w części, a w miarę możliwości również obowiązek zadośćuczynienia za doznaną krzywdę, albo zamiast tych obowiązków orzeka nawiązkę. Nadto, sąd może nałożyć na sprawcę obowiązki probacyjne wymienione w art. 72 § 1 pkt 1-3, 5-6b, 7a lub 7b, a ponadto orzec świadczenie pieniężne lub zakaz prowadzenia pojazdów, do lat 2.

Już z literalnego brzmienia art. 67 § 3 k.k. jednoznacznie wynika, że orzeczenie naprawienia szkody, w przeciwieństwie do pozostałych obowiązków probacyjnych, ma charakter obligatoryjny. Przesądza o tym użyty przez ustawodawcę zwrot „sąd nakłada”. Obowiązku tego nie stosuje się, gdy przestępstwem nie wyrządzono szkody (np. w wypadku przygotowania lub usiłowania bądź tzw. przestępstw bez ofiar) albo gdy szkoda wyrządzona przestępstwem została już naprawiona (zob. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 10 maja 1994 r., WR 75/94; z dnia 31 sierpnia 2007 r., V KK 228/07). Zobowiązanie do naprawienia szkody może polegać na zobowiązaniu sprawcy do przywrócenia stanu poprzedniego albo do zapłacenia określonej kwoty na rzecz pokrzywdzonego, natomiast sposób naprawienia szkody musi być określony w orzeczeniu sądu.

A. S. popełnił czyn z art. 277 k.k. na szkodę Ż. G. i K. G. w dniu 22 sierpnia 2019 r., a więc w okresie, kiedy art. 67 § 3 k.k. w nowym brzmieniu już obowiązywał. Tymczasem w realiach niniejszej sprawy, pomimo uznania A. S. za winnego wskazanego wyżej występku, Sąd Rejonowy w R. zaniechał orzeczenia wobec niego obowiązku naprawienia wyrządzonej pokrzywdzonym szkody, nie respektując tym samym wymogu wynikającego z art. 67 § 3 k.k. Przy czym nie ma najmniejszych wątpliwości, że szkoda została pokrzywdzonym wyrządzona i nie została naprawiona. O powyższym świadczy również treść pisma pokrzywdzonych z dnia 17 sierpnia 2020 r., w którym wnieśli o orzeczenie obowiązku naprawienia szkody w formie „przywrócenia stanu poprzedniego i ustanowienia betonowych znaczników granicznych przez uprawnionego geodetę zgodnie z prawem budowlanym i geodezyjnym według postępowania administracyjnego na koszt oskarżonego A. S.”. Warto wspomnieć, że Sąd meriti czynił ustalenia odnośnie do daty nadania przez pokrzywdzonych ww. pisma pod kątem dochowania przez nich terminu z art. 49a k.p.k. do złożenia wniosku o naprawienie szkody z art. 46 k.k. Tymczasem zupełnie nie dostrzegł, iż kwestia ta pozostaje bez znaczenia w niniejszej sprawie, skoro w przypadku zastosowania przez sąd instytucji warunkowego umorzenia postępowania karnego swoistą, szczególną i samodzielną podstawę do orzeczenia obowiązku naprawienia szkody stanowi art. 67 § 3 k.k.

Wskazane wyżej uchybienie Sądu Rejonowego w R. stanowiło niewątpliwie rażącą obrazę prawa materialnego, która miała istotny i oczywisty wpływ na treść zaskarżonego wyroku. Z uwagi na powyższe, niezbędne było uchylenie wyroku w zaskarżonej części, to jest w zakresie braku rozstrzygnięcia o obligatoryjnym obowiązku naprawienia szkody i przekazanie sprawy w tym zakresie temu Sądowi do ponownego rozpoznania. W świetle aktualnego brzmienia art. 425 § 2 zd. 2 k.p.k. dopuszczalność uchylenia zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w części, w jakiej nie zawiera ono określonego rozstrzygnięcia, którego zastosowanie było obligatoryjne, nie budzi wątpliwości.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd Rejonowy w R. będzie zobligowany do uwzględnienia powyższych uwag i wyda rozstrzygnięcie respektujące aktualne brzmienie art. 67 § 3 k.k.