POSTANOWIENIE
21 maja 2026 r.
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Adam Doliwa
na posiedzeniu niejawnym 21 maja 2026 r. w Warszawie
w sprawie z wniosku A.S. i J.S.
z udziałem B.K., M.S., K.P. i M.W.
o ustanowienie drogi koniecznej,
na skutek skargi kasacyjnej B.K.
od postanowienia Sądu Okręgowego w Krośnie
z 25 listopada 2024 r., I Ca 333/24,
1. odrzuca skargę kasacyjną;
2. oddala wniosek uczestniczki K.P. o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.
(P.H.)
UZASADNIENIE
Uczestniczka, B.K., wywiodła skargę kasacyjną na postanowienie Sądu Okręgowego w Krośnie z 25 listopada 2024 r., wydanego w sprawie
z wniosku A.S. i J.S. z udziałem M.S., K.P. i M.W. o ustanowienie drogi koniecznej.
Skarżąca wskazała, że Sąd drugiej instancji nieprawidłowo zanalizował materiał dowodowy zgromadzony w sprawie. Ponadto zarzuciła naruszenie przepisów prawa procesowego i przekroczenie granicy swobodnej oceny dowodów, a w konsekwencji naruszenie przepisów materialnego.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, a zarazem kwalifikowanym pismem procesowym o ściśle określonej przez ustawę treści.
Zgodnie z art. 3981 § 1 k.p.c. skarga kasacyjna przysługuje od wydanego przez sąd drugiej instancji prawomocnego wyroku lub postanowienia w przedmiocie odrzucenia pozwu albo umorzenia postępowania kończących postępowanie
w sprawie.
Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli:
1) w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne;
2) istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów;
3) zachodzi nieważność postępowania lub
4) skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.
Obowiązkiem skarżącego jest sformułowanie i uzasadnienie wniosku
o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania w nawiązaniu do tych przesłanek (art. 3984 § 2 k.p.c.), gdyż tylko wówczas może być osiągnięty cel wymagań przewidzianych w art. 3984 § 2 k.p.c. Rozstrzygnięcie Sądu Najwyższego w kwestii przyjęcia bądź odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania wynika z oceny czy okoliczności powołane przez skarżącego odpowiadają tym, o których mowa
w art. 3989 § 1 k.p.c.
Zgodnie z art. 3983 § 3 k.p.c. oraz art. 39813 § 2 k.p.c., podstawą skargi kasacyjnej nie mogą być zarzuty dotyczące ustalania faktów lub oceny dowodów,
a Sąd Najwyższy związany jest ustaleniami faktycznymi stanowiącymi podstawę zaskarżonego orzeczenia. Związanie to wyklucza nie tylko przeprowadzenie
w jakimkolwiek zakresie dowodów, lecz także badanie czy sąd drugiej instancji nie przekroczył granic swobodnej ich oceny. Z tego punktu widzenia każdy zarzut skargi kasacyjnej, nawet zarzucający naruszenia przepisów prawa materialnego, który ma na celu polemikę z ustaleniami faktycznymi sądu drugiej instancji, z uwagi na jego sprzeczność z art. 3983 § 3 k.p.c., jest a limine niedopuszczalny. Sąd Najwyższy nie pełni bowiem roli trzeciej instancji sądowej, a skarga kasacyjna nie może być wykorzystywana jako instrument pozwalający na kwestionowanie niesatysfakcjonującego stronę rozstrzygnięcia sądu drugiej instancji. Polemika
z ustaleniami poczynionymi zarówno przez sąd pierwszej, jak i drugiej instancji, stanowi więc próbę obejścia zakazu ustalonego w art. 3983 § 3 k.p.c. (zob. postanowienie SN z 5 lutego 2026 r., I USK 228/26).
Postępowanie kasacyjne nie stanowi kolejnej odsłony sporu o ocenę dowodów i prawidłowość dokonanych ustaleń, nawet jeżeli są one dla skarżącego nieprzekonujące. Dokonanie ustaleń faktycznych należy do sądów meriti
(art. 233 k.p.c.), a ich weryfikacja sytuuje się poza kognicją Sądu Najwyższego. Skarga kasacyjna, której zarzuty sprowadzają się do kwestionowania dokonanej oceny dowodów lub próby podważenia ustaleń faktycznych, podlega
w konsekwencji odrzuceniu, jako nieoparta na ustawowej podstawie (zob. postanowienie SN z 6 lutego 2026 r., I CSK 748/25).
Skarżąca ograniczyła się do negowania ustaleń stanu faktycznego i oceny materiału dowodowego przeprowadzoną przez Sąd drugiej instancji.
W lakonicznym uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania przytoczyła tylko potrzebę uwzględnienia przez Sąd opinii innego biegłego, który wskazał drugi wariant ustanowienia drogi koniecznej.
Z tej przyczyny Sąd Najwyższy na podstawie art. 3986 § 3 k.p.c. w zw.
z art. 13 § 2 k.p.c. odrzucił skargę kasacyjną.
Odpowiedź na skargę kasacyjną wniosła tylko uczestniczka – K.P. Jednakże wniosek uczestniczki o przyznanie kosztów postępowania kasacyjnego podlegał oddaleniu, bowiem został powiązany z odmową przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania lub jej oddaleniem (zob. postanowienie SN
z 3 lutego 2026 r., I CSK 3112/25).
Adam Doliwa
(P.H.)
[SOP]