Sygn. akt V KK 685/21

POSTANOWIENIE

Dnia 3 lutego 2022 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Włodzimierz Wróbel

po rozpoznaniu w Izbie Karnej w dniu 3 lutego 2022 r.,

na posiedzeniu w trybie art. 535 § 3 k.p.k.

sprawy J. J.,

skazanego z art. 209 § 1a k.k.

z powodu kasacji wniesionej przez obrońcę skazanego

od wyroku Sądu Okręgowego w P.

z dnia 21 maja 2021 r., sygn. akt IV Ka […],

zmieniającego wyrok Sądu Rejonowego w P.

z dnia 21 lipca 2020 r, sygn. akt III K […],

p o s t a n a w i a:

1) oddalić kasację jako oczywiście bezzasadną;

2) zwolnić skazanego z kosztów sądowych postępowania kasacyjnego;

3) zasądzić od Skarbu Państwa na rzecz adw. A. S., Kancelaria Adwokacka w P., kwotę 442 zł 80 gr, w tym 23 % VAT, tytułem zwrotu kosztów pomocy prawnej udzielonej skazanemu z urzędu w postaci sporządzenia i wniesienia kasacji.

UZASADNIENIE

Wyrokiem Sądu Rejonowego w P. z dnia 21 lipca 2020 r. (sygn. akt III K (…)) J.J. został uznany winnym czynu z art. 209 § 1 a k.k., za który wymierzono mu karę 4 miesięcy pozbawienia wolności. Wyrok ten został zmieniony wyrokiem Sądu Okręgowego w P. z dnia 21 maja 2021 r. (sygn. akt IV Ka (…)) przez modyfikacje kresu popełniani czynu przez sprawcę i obniżenie kary pozbawienia wolności do 3 miesięcy. W pozostałym zakresie wyrok utrzymano w mocy.

Od powyższego prawomocnego orzeczenia kasację wniósł obrońca skazanego, zarzucając przedmiotowemu wyrokowi:

„ 1.rażącą obrazę prawa materialnego - to jest art. 209 § 1a k.k., poprzez jego błędną wykładnię, a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie, co doprowadziło do skazania J. J. za popełnienie przestępstwa niealimentacji, podczas gdy znamię uchylania się od obowiązku alimentacyjnego nie zostało przez skazanego zrealizowane - a to z powodu wobec obiektywnego braku możliwości realizacji obowiązku alimentacyjnego i braku złej woli, mimo dokonanego zajęcia komorniczego, błędnych wpłat ówczesnego pracodawcy skazanego na rzecz komornika, jak również faktu, że stan zdrowia skazanego uniemożliwiał mu pracę w pełnym wymiarze czasu pracy.

2.rażącą obrazę przepisów postępowania, tj. art. 433 § 2 k.p.k. w zw. z art. 457 § 3 k.p.k. w zw. z art. 424 § 1 i 2 k.p.k. w zw. z art. 458 k.p.k. w zw. z art. 6 k.p.k., która miała istotny wpływ na treść zaskarżonego wyroku, poprzez odniesienie się do podniesionych w apelacji zarzutów w sposób powierzchowny i niewystarczający, co znajduje odzwierciedlenie w sporządzonym przez Sąd Okręgowy uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, w którym nie poddano rzetelnej analizie zarzutu:

A.naruszenia przepisów prawa procesowego, tj. art. 7 k.p.k. poprzez dokonanie przez Sąd Rejonowy w P. dowolnej, a nie swobodnej oceny zeznań świadka M. W., polegającej na bezpodstawnym uznaniu zeznań za wiarygodne w całości, podczas gdy prawidłowa analiza i ich ocena powinna prowadzić do wniosku, że ze względu na konflikt między skazanym a świadkiem, wiarygodność zeznań świadka powinna być brana pod uwagę z dużą dozą ostrożności i z takim samym nastawieniem Sądu II instancji co do ich oceny, jak przy ocenie zeznań skazanego J., a nie z zastosowaniem podwójnych standardów oceny;

B.naruszenia przepisów prawa procesowego, tj. art. 7 k.p.k. poprzez dokonanie przez Sąd Rejonowy w P. dowolnej, a nie swobodnej oceny zeznań skazanego J. J., polegającej na odmowie przyznania przymiotu wiarygodności w zakresie w jakim skazany nie przyznał się do popełnienia zarzucanemu mu czynu, biorąc pod uwagę jego problemy zdrowotne i trudności związane z przekazywaniem przez pracodawcę potrącanego wynagrodzenia do komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w P. Ł.T. w sprawie Kmp (…);

C.naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 410 k.p.k. z zw. z art. 4 k.p.k. poprzez uznanie, że dziecko skazanego znalazło się w sytuacji zagrożenia zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, podczas gdy matka małoletniego przekazywała otrzymywane środki na potrzeby wyższego rzędu, a nie na zaspokojenie bieżących i podstawowych potrzeb, które były zaspokojone przez skazanego, sprawującego pieczę nad małoletnim;

3.rażącą obrazę przepisów postępowania, tj. art. 6 k.p.k., art. 117 § 2 k.p.k. i art. 450 § 3 k.p.k., poprzez nieuwzględnienie wniosku obrońcy o odroczenie terminu rozprawy apelacyjnej, a tym samym nieprzeprowadzenie dowodu z przesłuchania skazanego, który w dniu wydania wyroku przez Sąd Okręgowy w P. przebywał na zwolnieniu lekarskim, a zatem poprzez przeprowadzenie kontroli odwoławczej z naruszeniem prawa skazanego do obrony, podczas gdy należy pamiętać, że wyjaśnienia oskarżonego są nie tylko środkiem dowodowym, ale i środkiem obrony, a zatem w przypadku gdy oskarżony wyrazi wolę złożenia wyjaśnień na rozprawie odwoławczej, należy mu to umożliwić.”

Skarżący wniósł o uchylenie wyroku Sądu Okręgowego w P. w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w P.

Prokurator w odpowiedzi na kasację wniósł o jej oddalenie jako oczywiście bezzasadnej.

Sąd Najwyższy zważył co następuje.

Kasacja okazała się bezzasadna w stopniu oczywistym.

Zarzuty kasacyjne, pomimo, że sformułowane bardzo obszernie nie dotyczą jednak wyroku Sądu II instancji. A przypomnieć wypada, że ten nadzwyczajny środek odwoławczy, zgodnie z art. 519 k.p.k. może być wniesiony przez stronę wyłącznie od prawomocnego wyroku sądu odwoławczego kończącego postępowanie, zaś zgodnie z art. 523 § 1 k.p.k. jedynie z powodu uchybień wymienionych w art. 439 lub innego rażącego naruszenia prawa, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na treść orzeczenia. Nie jest zatem dopuszczalne w kasacji kwestionowanie rozstrzygnięć podejmowanych przez Sąd I instancji. Jedynym sposobem, by dotknąć tych ewentualnych uchybień jest zarzucenie sądowi odwoławczemu, iż nierzetelnie rozpoznał apelację, w której na owe uchybienia wskazywano. Istota zarzutów procesowych sprowadza się zatem do kwestionowania wciąż tylko i wyłącznie ustaleń faktycznych sprawy. Z kolei zarzut naruszenia prawa materialnego w ogóle nie jest odniesiony do orzeczenia Sądu II instancji, lecz de facto odnosi się do wykładni dokonanej przez Sąd I instancji.

W bogatym orzecznictwie Sądu Najwyższego odnaleźć można wiele wskazówek, gdy chodzi o rozumienie adekwatności standardu kontroli apelacyjnej. Wielokrotnie akcentowano, że chociażby, iż stopień szczegółowości rozważań sądu odwoławczego, w wykonaniu jego obowiązku wynikającego z art. 457 § 3 k.p.k., uzależniony jest od jakości wywodów zawartych w uzasadnieniu wyroku sądu pierwszej instancji oraz we wniesionym środku odwoławczym i w zależności od meritum sprawy może przybrać formę bardziej lub mniej rozbudowanego wywodu. W większości przypadków wystarczające jest zwykle wskazanie głównych powodów niepodzielenia zarzutów apelacji, a następnie odesłanie do szczegółów uzasadnienia wyroku sądu I instancji. Wprawdzie na Sądzie odwoławczym ciąży obowiązek rozpoznania wszystkich wniosków i zarzutów wskazanych w środku odwoławczym, nie oznacza to jednak bezwzględnego wymogu szczegółowego umotywowania każdego argumentu. Jeżeli Sąd odwoławczy podziela w pełni dokonaną przez Sąd I instancji ocenę dowodów, może zaniechać szczegółowego odnoszenia się w uzasadnieniu swojego wyroku do zarzutów apelacji, gdyż byłoby to zbędnym powtórzeniem argumentacji tego sądu (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 15 kwietnia 2009 r., III KK 381/08, Lex Nr 512100; postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 10 października 2007 r., III KK 120/07, Lex Nr 322853; z dnia 2 sierpnia 2006 r., II KK 238/05, Lex Nr 193046).

W niniejszej sprawie Sąd odwoławczy odniósł się w stopniu adekwatnym do zarzutów apelacyjnych, zarówno tych związanych z zagadnieniami ustaleń faktycznych, jak i prawa materialnego. W zakresie chociażby dania wiary zeznaniom partnerki skazanego Sąd II instancji wyraźnie akcentuje, że jest świadom istniejącego konfliktu pomiędzy byłymi partnerami i zdaje sobie sprawę, że zeznania M. W. muszą być traktowane z ostrożnością. Jednak zaznacza, że samo to (konflikt; postępowanie alimentacyjne itp.) nie mogą same przez się dyskredytować jej zeznań. Następnie Sąd przystępuje do krytycznej rekapitulacji jej zeznań i wyjaśnia dlaczego w określonym zakresie należy podzielić ocenę Sądu I instancji co do ich wiarygodności. Sąd odnosi się także do zarzutów związanych z prawem materialnym i dokonuje rzetelnej i pogłębionej wykładni znamion art. 209 k.k. Uzasadnienie wyroku Sądu II instancji jest obszerne i zdaniem Sądu Najwyższego punkt po punkcie Sąd odwoławczy odnosi się wyczerpująco do każdego zarzutu. Trudno odnaleźć w jego argumentacji mankamenty, które miałyby uzasadniać twierdzenie o rażącym naruszeniu przepisów o kontroli odwoławczej, czy też błędnej wykładni prawa materialnego.

W odniesieniu zaś do ostatniego zarzutu obrona nie wskazuje, dlaczego decyzja Sądu o nieprzesłuchaniu oskarżonego i nieusprawiedliwieniu jego nieobecności na rozprawie apelacyjnej miałaby naruszać wskazane przepisy procesowe. Sam obrońca przyznaje, że zaświadczenie lekarskie nie spełniało wymogów stawianych przez stosowne przepisy. Brak w uzasadnieniu kasacji przekonywujących argumentów, ukazujących, że skorzystanie przez Sąd II instancji z jego kompetencji w zakresie uznania niestawiennictwa za nieusprawiedliwione miałoby in concreto rażąco naruszyć prawo do obrony. Racje obrony stanowią jedynie polemikę ze stanowiskiem Sądu, która nie jest wystarczająca na etapie kasacyjnym.

Wobec powyższego należało orzec jak w sentencji.